Żylaki kończyn dolnych, często nazywane przez pacjentów żylakami*,
- jedna z najczęstszych chorób, której rozwój wiąże się z zaburzeniami pracy zastawek układu żylnego, zmianami w ścianie żył pod wpływem różnych czynników i niedostatecznym odpływem krwi z żył kończyn dolnych. Choroba rozwija się przez wiele lat, żyły i naczynia włosowate stopniowo rozszerzają się, dlatego pojawiają się charakterystyczne objawy.
Statystyki
Żylaki są powszechne na całym świecie:
- w różnych krajach cierpi na nią nawet 30% osób w średnim wieku, a kobiety chorują około 3 razy częściej niż mężczyźni, co wynika z różnych przyczyn, na przykład wpływu ciąży i porodu, znacznych wahań poziomu hormonów i innych;
- Cechą tej przewlekłej choroby jest duża skłonność do nawrotów (nawrotów) nawet po leczeniu chirurgicznym, np. u 65% pacjentów po operacji żył dalszy rozwój żylaków obserwuje się w ciągu 2-5 lat.
Objawy
Żylaki rozwijają się stopniowo, objawy są zróżnicowane i zależą od etapu:
- w początkowych stadiach obrzęk nóg obserwuje się pod koniec dnia pracy, szczególnie po wielogodzinnym przebywaniu w pozycji statycznej (siedzącej lub stojącej), noszeniu niewygodnych butów na wysokim obcasie;
- później obrzęk nasila się, pojawia się w ciągu dnia i nie ustępuje samoistnie;
- następnie na skórze ud i nóg pojawiają się pajączki; zmiany te przez wielu pacjentów błędnie odbierane są jako defekty kosmetyczne, lecz w rzeczywistości wskazują na zaburzenia odpływu żylnego;
- żyły widoczne przez skórę, które następnie „wystają” ponad powierzchnię skóry – są to żylaki o cienkiej i nieelastycznej ścianie naczyń;
- dalsze zmiany na skórze obserwuje się w obszarach, w których występują żylaki - pigmentacja, egzema i inne;
- następnie tworzą się owrzodzenia troficzne, które są trudne do wyleczenia.
W przypadku żylaków pacjenci zgłaszają ból i uczucie ciężkości nóg, obserwuje się także uczucie „pełności” i pulsowania w nogach, skurcze mięśni, zespół niespokojnych nóg.
Powody
Przyczyną choroby jest wrodzona dysplazja (zaburzenie rozwoju i budowy tkanki łącznej), prowadząca do osłabienia ściany żylnej i zastawek. Czynnikami predysponującymi są ciąża, ciężka praca fizyczna lub praca na stojąco.
Leczenie
Leczenie żylaków jest złożone. Przede wszystkim obejmuje zmianę trybu pracy silnika. Należy unikać noszenia obcasów, długich spacerów i ciężkiej aktywności fizycznej.
W przypadku żylaków stosuje się indywidualną kombinację różnych metod - zachowawczej i chirurgicznej. Stosuje się następujące techniki korekcji:
- leki (fleboprotektory lub venotonics), głównie roślinne (flawonoidy, saponiny i inne biologicznie aktywne substancje roślinne), przepisywane są na różnych etapach choroby w celu poprawy napięcia żył i naczyń limfatycznych, w celu uzyskania efektu przeciwbólowego i obkurczającego. Nie stosuje się ich w monoterapii, czyli jako jedynego leku leczniczego, ale zawsze łączy się je z innymi metodami leczenia lub środkami zapobiegawczymi;
- Terapię uciskową stosuje się samodzielnie lub jako odpowiednie uzupełnienie skleroterapii lub zabiegu chirurgicznego;
- ucisk przy użyciu elastycznych i nieelastycznych wyrobów medycznych (bandaże, bandaże) poprawia odpływ, zmniejsza obrzęk i przepuszczalność chorej ściany żylnej;
- leki (fleboprotektory lub venotoniki), głównie pochodzenia roślinnego (flawonoidy, saponiny i inne biologicznie aktywne substancje roślinne), przepisywane są na różnych etapach choroby w celu poprawy napięcia żył i naczyń limfatycznych, w celu uzyskania działania przeciwbólowego i obkurczającego;
- nie są stosowane w monoterapii, czyli jako jedyny lek leczniczy, zawsze są łączone z innymi metodami leczenia lub środkami zapobiegawczymi;
- skleroterapia to metoda leczenia polegająca na wprowadzeniu do światła żyły specjalnych leków, w wyniku czego powstaje specyficzny skrzep krwi i ustanie przepływ krwi w żyle (żyła ulega stwardnieniu);
- leczenie chirurgiczne różnymi technikami;
- Wykonuje się klasyczne operacje flebektomii, a także techniki laserowe i radiowe.
Fizjoterapia jest również szeroko stosowana na różnych etapach żylaków, w połączeniu z innymi metodami lub samodzielnie. Najskuteczniejsze zabiegi fizjoterapeutyczne to takie, które mają maksymalne działanie przeciwobrzękowe i drenażowe.
Magnetoterapia (w przypadku żylaków udowodniono największą skuteczność przemieszczającego się pulsacyjnego pola magnetycznego) ma złożone działanie: przede wszystkim normalizuje się przepływ krwi w określonym obszarze poprzez zmniejszenie lepkości i poprawę płynności krwi, zmniejszając ryzyko zakrzepów; poprawia się przepływ limfy; metabolizm w tkankach ulega normalizacji wraz ze wzrostem zaopatrzenia tkanek w tlen i składniki odżywcze; rozpoczynają się procesy regeneracyjne. Ważne jest, aby magnetoterapia działała także przeciwbólowo – zmniejszając wrażliwość włókien nerwowych, a także łagodząc obrzęki tkanek, co już od pierwszych zabiegów wpływa korzystnie na stan pacjenta.
Presoterapia to metoda uciskania kończyn dolnych za pomocą specjalnych mankietów połączonych z kompresorem. W tym przypadku ucisk tkanki ku górze następuje w kierunku od palców u nóg w górę. Metoda ma wyraźny efekt terapeutyczny, szczególnie w połączeniu z magnetoterapią.
Elektrostymulacja mięśni łydek ma na celu wzmożenie pracy tzw. pompy żylnej (powrót krwi żylnej do serca następuje w wyniku działania pompującego mięśni łydek, w grubości których zlokalizowana jest sieć żylna). Wraz ze wzrostem skurczów mięśni poprawia się odpływ żylny krwi z kończyn dolnych.
Warto zaznaczyć, że stosowanie zabiegów magnetoterapii możliwe jest także w domu.
Sukces w leczeniu żylaków i złagodzeniu objawów można osiągnąć właśnie w przypadku łącznego stosowania różnych technik, które powinien dobrać lekarz prowadzący (chirurg naczyniowy).
Zapobieganie
Osoba zaniepokojona objawami żylaków może sama wiele zrobić dla zachowania zdrowia! Niektórzy pacjenci ufają jedynie chirurgicznym metodom leczenia i nie zwracają wystarczającej uwagi na środki zapobiegawcze, które zapobiegną dalszemu rozwojowi żylaków – i to jest błędne.
Wczesna zmiana stylu życia, na przykład komfortowe warunki pracy, regularna fizjoterapia, mogą znacząco poprawić stan (szczególnie w początkowych stadiach choroby), wraz ze stosowaniem leków zapobiegawczych i utratą masy ciała.